1310 (يا اندكي جلوتر) و سال 1323 تعلق دارند. آنها را به ترتيبي كه در تاريخ ادبيات فرانسه آمده ذكر ميكنيم.
1) مسائل مربوط به كتاب طبيعيات. اين مهمترين تأليف و يكي از نخستين آثار اوست (اگر نخستين آنها نبوده باشد). اين شرح با مقدمهاي جامع آغاز ميشود كه در آن حكمت طبيعي را به شش شعبهٴ اصلي تقسيم و هدف هريك و مراجع عمدهاش را ذكر ميكند: (1) حركت. طبيعيات ارسطو؛ (2) اجرام سماوي، عناصر.
كتابالسماء و العالم ارسطو. (3) كون و فساد، رشد و تغيير.
كتاب كون و فساد و كتاب دوم كتابالحيوان؛ كتاب جانورشناسي آلبرت كبير؛ كليات ابن رشد؛ (4) مزاجها (خشك وتر، گرم و سرد). كائنات جو. (5) سنگها و فلزات؛ كتاب كانيهاي آلبرت كبير.
(6) موجودات عالي: (الف) روح، كتابالحيوان؛ ب) احساسات، سماع طبيعي؛ ج) گياهان؛ د) جانوران، آثار جانورشناسي ارسطو. در خاتمه، مطالعهٴ تعدادي آثار ديگر (مجعول) ارسطويي، بهويژه
اسئله و اجوبه و همچنين
كتاب افلاك ابن رشد را توصيه ميكند. شرح ژان از يك سلسله سوٴالات تشكيل شده، كه بهدنبال هريك همهٴ پاسخهاي ممكن ميآيد. اغلب مشكل است بدانيم موٴلف خود كدام پاسخ را ترجيح ميدهد. پرسشها همهٴ مشكلات بنيادي مكانيك (يا فيزيك) را دربر ميگيرد، از قبيل آيا ماده تا بينهايت قابل تقسيم است؟ آيا تمام طبيعت را ميتوان بهوسيلهٴ ماده و صورت توضيح داد؟ حركت چيست؟ آيا خلاٴ وجود دارد؟ و اگر وجود دارد حركت در آن چگونه رخ ميدهد؟ آيا حركت مستدير هميشگي است؟ آيا محرك اول داراي نيروي بينهايت است؟
اين رساله رواج كامل يافت و اول بار در سال 1475 چاپ شد و پيشاز پايان سدهٴ پانزدهم پنج بار ديگر به تجديد چاپ رسيد. چاپ ونيز در سال 1488 حاوي اضافاتي است مربوط به سال 1485 از الياس دِلمديگوي يهودي اهل كرت (حدود 1460 ـ 1497)، و دستكم يك چاپ ديگر (سال 1552) حاوي اضافاتي است از يوهان رومبرخ مأمور تفتيش عقايد در كلن (متوفا حدود 1533).
2) مسايل مورد بحث درباب كتاب طبيعيات. اين سوٴال موجود در نسخهٴ آكسفورد، در نسخهٴ چاپي ديده نميشود: ((آيا زمان، حركت، جهان هميشه وجود داشته؟)) هر دو جواب نفي و اثبات تشريح شده، ولي ژان سرانجام به سود جواب منفي نظر ميدهد.
3) سوٴالات درباب كتاب السماء و العالم (چاپ سال 1501). به همان شيوهٴ كتاب شمارهٴ 1 تأليف شده و موضوع مورد بحث در مبحث دوم آن كتاب را مطرح ميكند. طبعاً شامل بحثي درباب اخترگويي است.
4، 5) توضيحالمسائل مربوط به كتاب حركات الفلك (چاپ سال 1481). اين يك شرح مجدد بر شرح ابن رشد است بر
كتاب السماء والعالم. ژان متن كامل كتاب ابن رشد را اساس قرار ميدهد